Kwart van het aantal cd-winkels legt het loodje

Muziek kopen in een cd-winkel op de hoek is tegenwoordig geen vanzelfsprekendheid meer. De afgelopen elf jaar heeft 27,8 procent van de Nederlandse muziekverkopers de deuren gesloten, zo blijkt uit cijfers van de Nederlandse Vereniging van Entertainment Retailers (NVER). Opvallend genoeg blijkt weer uit de verkoopcijfers dat de cd anderzijds nog lang niet van de kaart is geveegd in het digitale tijdperk. "Legaal downloaden heeft in Nederland een marktaandeel van slechts 9 procent, tegen 27 procent wereldwijd", zegt Wouter Rutte van de branchevereniging NVPI. "Niet zo schokkend", vult directeur Martin de Wilde van de NVER aan: "Ondanks dat het makkelijk verkrijgbaar is, neemt het legaal downloaden niet enorm toe."

Illegaal downloaden en hogere winkellasten worden vooral genoemd als de grote kwelgeesten voor cd-winkels in Nederland. Dick van Dijk, eigenaar van onder meer zes Plato-vestigingen en het Amsterdamse Concerto, schat dat de kaalslag onder collega's zelfs groter is dan een kwart: "Ik merk van platenlabels dat het aantal serieuze klanten meer dan gehalveerd is, qua omzet en hoeveelheid. Een boekwinkel die ook een paar cd's verkoopt is geen cd-zaak. En ik betwijfel of Free Record Shop nog wel een echte muziekwinkel is. Je vindt in steden nog maar één of twee winkels waar je terecht kunt voor The Wall van Pink Floyd of Nevermind van Nirvana."

De Wilde (NVER) ziet dat de nog resterende winkels zich steeds meer specialiseren en op die manier nog een redelijk aantal klanten trekken: "Steeds meer cd-winkels leggen zich toe op specifieke segmenten van de markt. Ze gaan meer vinyl, klassieke muziek of een breed popassortiment verkopen."

'Beleving' is een veelgehoorde kreet onder winkeliers. Van Dijk: "Je gaat liefhebbers zo dicht mogelijk op de huid zitten, op concerten en festivals. Overal waar muziek groeit en bloeit. Op de winkelvloer leg je het af tegen downloads, maar echte liefhebbers bied je iets extra's." Chris van Voorthuizen van Boudisque uit Utrecht zet ook in op social media: "Je probeert het gevoel te verspreiden waarom je zo'n muziekliefhebber bent. Wij zijn allemaal fans in de winkel."

Omdat het door het enorme muziekaanbod lastig kiezen blijft, verwacht Van Voorthuizen ook dat klanten hem blijven opzoeken: "De behoefte aan een poortwachter blijft. Daarom stabiliseert de omzet ook. Mensen uit verschillende leeftijdsgroepen blijven in de winkel komen, omdat ze het leuk vinden."

Cd-winkels richten zich op liefhebber

Een webwinkel, een Facebookpagina, een online tijdschrift. Alles om de muziekliefhebber naar de cd-winkel te lokken en de band met de liefhebber te versterken. "Je zoekt naar een constructie waarin je mensen attendeert op mooie producten met extra's", zegt Dick van Dijk van Plato en Concerto. "Een cd wordt meer een hebbeding, iets om te koesteren. Liefhebbers bied je een cd-box van Kind of Blue van Miles Davis met 180 gram vinyl, een fotoboek en een dvd erbij. Je richt je op de fanatieke aanhang die dat prachtig vindt." Van Dijk gaat met zijn winkel ook meer allianties aan: "We verkopen cd's op festivals als Noorderslag, Lowlands, North Sea Jazz en het Filmfestival Rotterdam. Ook gaan we op tournee, met Beth Hart en Staff Benda Bilili bijvoorbeeld." Fame aan de Dam in Amsterdam deelt die strategie, maar organiseert daarnaast speciale avonden voor pashouders. "Er staan dan driehonderd man voor de deur die als een idioot op zoek gaan naar een boxset", ver­telt Kees van Lent. "Je moet blijven ondernemen. Gekke dingen doen en een goede sfeer in de winkel creëren."

Heeft de cd/dvd nog toekomst?

Chris van Voorthuizen Boudisque (Utrecht)

"Ik denk van wel. Kijk naar vinyl. In jaren tachtig zei men dat het daar snel mee was afgelopen. Maar nu is dit weer een groeimarkt. De behoefte aan een fysiek product zal blijven, maar je moet er wel een meerwaarde aan vastplakken zoals een mooi boekje. Anderen vinden digitaal prima, maar er blijft zeker een vol-doende grote groep over voor een fysiek product."

Dick van Dijk, Plato, Concerto (Groningen, Leiden, Zwolle e.a.)

"Ik geloof er niets van dat de cd en dvd verdwijnen. Ik geloof ook niet dat boeken verdwijnen. Elke vorm van culturele uiting verdient een vorm waarin je het kunt vasthouden en koesteren. Daar ben ik van overtuigd. Of het nu boeken of dvd's zijn. Maar hoeveel cd-winkels er blijven bestaan durf ik niet te voorspellen."

Kees van Lent Fame (Amsterdam)

"Ja. Die overtuiging heb ik ten zeerste. Hoe je het wendt of keert: mensen zijn verzamelaars. Ze hebben altijd de behoefte om een fysiek product in handen te hebben en door een boekje te kunnen bladeren. Bij ons is veel vraag naar speciale uitgaven. Wij breiden nu ons assortiment met vinyl uit. Daar is steeds meer vraag naar, ook onder jongeren."